Publicatiedatum: 8/1/2002

Ernstige crisis in ArgentiniŽ vergt ongewoon recept

De Argentijnse aanpak van de huidige economische crisis baat niet en schaadt wel. Het meest fundamentele instrument van de economie, geld, ondervindt hinder van de Argentijnse obsessie met nationale munteenheden. Het is juist op regionaal niveau dat het land de crisis te lijf dient te gaan. Zowel het tekort aan cash als de gebrekkige distributie ervan kan de regering ondervangen door de introductie van regionale munteenheden, uitgerust met omloopsnelheidverhogende eigenschappen. Bovendien werkt zo'n aanpak stabiliserend, dit in tegenstelling tot het afschaffen van de 'currency board'. Waarom zo'n aanpak?

Voor het efficiŽnt uitvoeren van transacties moet voldoende cash geld in omloop zijn. Bovendien dient geld steeds opnieuw gedistribueerd te worden naar gelang de transactiebehoefte. Normaliter gebeurt dit via de banken, maar dit proces werd zwaar gefrustreerd door de opnamelimiet van 250 peso per week.

Bovendien daalde de geldhoeveelheid als gevolg van de 'currency board': die bepaalt namelijk dat de hoeveelheid peso's direct afhankelijk is van dollarimport en -export en van kapitaalstromen. Omdat de Argentijnse export naar de Verenigde Staten slechts een zesde van het totaal beslaat, is er a priori geen reden waarom deze rekeningen in balans zouden moeten zijn. In tijden van crisis is dit zelfs uiterst onwaarschijnlijk. Zodoende genereert de 'currency board' het contraproductieve effect dat, eenmaal in crisis, de geldhoeveelheid drastisch afneemt, wat de capaciteit om transacties uit te voeren verder verkleint en de recessie verergert.

Deze problemen zijn zeker niet nieuw. Zoals Keynes opmerkte, was het ook ten tijde van de vooroorlogse goudstandaard de internationale handels- en kapitaalbalans die de geldhoeveelheid bepaalde. Keynes betoogde dat hierdoor de autoriteiten de werkloosheid slechts konden bestrijden door te wedijveren voor een exportoverschot en voor import van monetair metaal ten koste van de buurlanden.

Dat is echter geen argument voor de afschaffing van de currency board, mits er alternatieve oplossingen voor het liquiditeitsprobleem zijn. Immers, de currency board biedt wel stabiliteit voor internationale transacties en kapitaalstromen. Om het nationale liquiditeitsprobleem op te lossen, hoeft het land slechts in een alternatief transactiemechanisme te voorzien. Dit kan bijvoorbeeld door ťťn parallelle munteenheid te introduceren, die apart en onafhankelijk van de peso en de dollar circuleert.

Het argument dat niet-balancerende handels- en kapitaalstromen bij een currency board liquiditeitsproblemen kunnen veroorzaken, is echter ook van toepassing op interregionale handel in een nationale munteenheid. Ongelijke geldstromen tussen provincies kunnen immers eenzelfde liquiditeitsprobleem creŽren op provinciaal niveau als internationale geldstromen tussen ArgentiniŽ en de VS op nationaal niveau. Nog afgezien daarvan hebben de nationale politieke instellingen veel van hun geloofwaardigheid verloren en zijn de provincies relatief economisch onafhankelijk.

Al deze redenen pleiten voor de invoering van complementaire regionale munteenheden, in plaats van een extra nationale munt. Voor belastingdoeleinden kunnen de stabielere peso of dollar dan als rekeneenheid dienen.

Om de transactiecapaciteit verder te vergroten moet ArgentiniŽ deze munteenheden zodanig uitrusten dat de omloopsnelheidwordt gestimuleerd. Naast inflatie, wat de geloofwaardigheid van de munteenheid vermindert, bestaan er verschillende mogelijkheden om dit te bereiken. Eťn ervan is om de gebruiker te dwingen het geld op gezette tijden te revalueren door het kopen van een stempel, wat motiveert het geld snel uit te geven. Zulk geld, 'stamp scrip', werd voorgesteld door Silvio Gesell (1862-1930), aanbevolen door Keynes, en in de praktijk getest in onder andere het Oostenrijkse stadje WŲrgl. Hier werden ambtenaren in de crisis van de jaren dertig gedeeltelijk betaald in 'stamp scrip', die een omloopsnelheid van 463 bleken te halen, vergeleken met 21 voor de nationale schilling. In het eerste jaar daalde bovendien de lokale werkloosheid met 25% en stegen belastinginkomsten significant.

Of de introductie van stamp scrip in ArgentiniŽ dezelfde effecten zou hebben is niet met zekerheid te zeggen, maar gezien de ernst van de crisis lijkt het zinnig op korte termijn in deze richting te experimenteren.

Voor de monetaire problemen van ArgentiniŽ is noch de afschaffing van de currency board, noch de introductie van slechts ťťn parallelle munteenheid de optimale oplossing. Een duurzame en stabielere aanpassing van zijn monetaire instellingen is de invoering van regionale munteenheden, met innovatieve, stimulerende omloopeigenschappen.

Jorim Schraven

Jorim Schraven studeerde af aan de universiteit van Oxford in 2001 met een studie over complementaire monetaire systemen (zie 'The Economics of Community Currencies: a Theoretical Perspective' op www.jorim.nl/thesis.htm voor bronnen van de feiten in het artikel).

Publicaties van Schraven over complementaire monetaire systemen zijn te vinden in het International Journal of Community Currency Research (2000 en 2001 uitgaven: zie http://www.geog.le.ac.uk/ijccr/vol4-6/4toc.htm http://www.geog.le.ac.uk/ijccr/vol4-6/5toc.htm).

Copyright (c) 2002 Het Financieele Dagblad